Ozempic na odchudzanie: co wiadomo z badań i komu lek jest przeznaczony

Ozempic na odchudzanie bywa przedstawiany jako zastrzyk, po którym waga spada.

Czy to prawda i dla kogo jest ten lek? Ozempic i Wegovy to dwa różne preparaty o różnych wskazaniach, a oba są lekami na receptę, więc o ich użyciu decyduje lekarz. Sprawdziłam, co mówią badania, a werdykt podaję na końcu.

Ozempic na odchudzanie: na co jest zarejestrowany i jak działa semaglutyd

Ozempic i Wegovy zawierają tę samą substancję czynną, semaglutyd, ale mają różne wskazania. Według charakterystyki produktu leczniczego Ozempic (EMA) Ozempic jest wskazany u dorosłych z niedostatecznie kontrolowaną cukrzycą typu 2, razem z odpowiednią dietą i wysiłkiem fizycznym. Wskazanie nie obejmuje odchudzania.

Wegovy jest wskazany do kontroli masy ciała u dorosłych z BMI ≥ 30 kg/m2 albo BMI ≥ 27 do < 30 kg/m2 i co najmniej jednym schorzeniem związanym z masą ciała. W badaniach odchudzających STEP semaglutyd podawano w dawce podtrzymującej Wegovy, 2,4 mg raz w tygodniu, a nie w schemacie Ozempicu dla cukrzycy.

Stosowanie Ozempicu w celu kontroli masy ciała jest zastosowaniem poza wskazaniami (off-label). Semaglutyd jest agonistą receptora GLP-1, czyli naśladuje działanie hormonu regulującego apetyt i stężenie glukozy. Zmniejsza podaż kalorii, między innymi przez hamowanie apetytu. Dawkowanie ustala lekarz na podstawie charakterystyki produktu leczniczego.

Ozempic i odchudzanie: efekty w badaniach STEP

Najczęściej przytaczane efekty Ozempicu pochodzą z badań nad semaglutydem w dawce Wegovy. W badaniu STEP 1 1961 dorosłych z BMI ≥ 30 albo ≥ 27 z co najmniej jedną chorobą związaną z masą ciała, bez cukrzycy, otrzymywało semaglutyd 2,4 mg albo placebo przez 68 tygodni. Obie grupy uczestniczyły w interwencji dotyczącej stylu życia. Średnia zmiana masy ciała wyniosła −14,9% wobec −2,4%. Co najmniej 5% masy utraciło 86,4% wobec 31,5% uczestników, co najmniej 10%: 69,1% wobec 12,0%, a co najmniej 15%: 50,5% wobec 4,9% osób. Badanie sfinansował producent semaglutydu, a średni wynik grupy nie jest obietnicą dla konkretnej osoby. Badanie w PubMed, PMID 33567185

STEP 5 sprawdzało utrzymanie efektu na leczeniu przez 104 tygodnie. W badaniu 304 dorosłych z otyłością albo z nadwagą i chorobą towarzyszącą, bez cukrzycy, przydzielono do semaglutydu 2,4 mg lub placebo, wraz z interwencją behawioralną. Masa ciała zmieniła się średnio o −15,2% wobec −2,6%. To odrębne badanie z mniejszą próbą, w której większość stanowiły kobiety, a 93,1% uczestników było białych. Badanie w PubMed, PMID 36216945

W STEP 2 uczestniczyło 1210 dorosłych z nadwagą lub otyłością i cukrzycą typu 2. Po 68 tygodniach masa ciała zmieniła się średnio o −9,6% przy semaglutydzie 2,4 mg i o −3,4% przy placebo, czyli różnica między grupami wyniosła −6,2 punktu procentowego. Efekt był mniejszy niż w STEP 1. Badanie sfinansował producent. Badanie w PubMed, PMID 33667417

Badanie	Kogo dotyczy	Wynik (semaglutyd 2,4 mg wobec placebo)
STEP 1	1961 dorosłych z otyłością lub nadwagą, bez cukrzycy; 68 tygodni	Masa ciała −14,9% wobec −2,4%
STEP 5	304 dorosłych z otyłością lub nadwagą, bez cukrzycy; 104 tygodnie	−15,2% wobec −2,6%
STEP 2	1210 dorosłych z nadwagą lub otyłością i cukrzycą typu 2; 68 tygodni	−9,6% wobec −3,4%

Placebo to preparat bez substancji czynnej; wszystkie wyniki w tabeli są średnimi dla grup. Wyniki nie mówią, ile schudnie konkretna osoba.

Ozempic po odstawieniu: co dzieje się z wagą

Rozszerzenie STEP 1 obserwowało przez kolejny rok 327 osób z badania, które ukończyły 68 tygodni leczenia. Po odstawieniu semaglutydu i interwencji stylu życia uczestnicy, którzy wcześniej otrzymywali lek, odzyskali do 120. tygodnia 11,6 punktu procentowego utraconej masy; w grupie placebo było to 1,9 punktu. Autorzy oszacowali, że wróciły dwie trzecie utraconej masy. To analiza eksploracyjna, a odstawiono też interwencję stylu życia. Autorzy uznali, że wyniki potwierdzają przewlekły charakter otyłości i sugerują potrzebę ciągłego leczenia. Badanie w PubMed, PMID 35441470

Inne badanie, STEP 4, miało odmienny układ: 902 osoby rozpoczęły 20-tygodniowy etap przyjmowania semaglutydu, a 803, które osiągnęły dawkę 2,4 mg, przydzielono do kontynuacji albo zamiany na placebo przez kolejne 48 tygodni. Od 20. do 68. tygodnia masa ciała zmieniła się o −7,9% przy kontynuacji i o +6,9% po zamianie na placebo, przy utrzymanej interwencji stylu życia. Badanie w PubMed, PMID 33755728

Metaanaliza 18 badań randomizowanych, obejmująca 3771 dorosłych i młodych osób po leczeniu różnymi agonistami GLP-1, wykazała u osób z otyłością średni przyrost masy 5,63 kg po zakończeniu leczenia; różnice między badaniami były bardzo duże. Wynik dotyczy różnych leków i nie jest prognozą dla pojedynczej osoby. Badanie w PubMed, PMID 41399474 Po odstawieniu Ozempicu może dojść do powrotu masy, czasem nazywanego efektem jojo, lecz decyzję o leczeniu i jego zakończeniu podejmuje się z lekarzem.

Ozempic skutki uboczne i przeciwwskazania

Do częstych działań niepożądanych semaglutydu należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, szczególnie w okresie zwiększania dawki. Według charakterystyki Wegovy w badaniach trwających 68 tygodni nudności wystąpiły u 43,9% osób przy semaglutydzie i 16,1% przy placebo, biegunka u 29,7% i 15,9%, a wymioty u 24,5% i 6,3%. Objawy były w większości łagodne do umiarkowanych i przemijające. W STEP 1 objawy żołądkowo-jelitowe doprowadziły do przerwania leczenia u 4,5% osób otrzymujących semaglutyd i 0,8% przy placebo.

Metaanaliza 13 badań randomizowanych obejmująca 26 894 osoby z otyłością bez cukrzycy wykazała, że zdarzenia żołądkowo-jelitowe przy semaglutydzie były 1,68 raza częstsze niż przy placebo. Zaburzenia pęcherzyka żółciowego, zwłaszcza kamica, występowały ponad 2,6 raza częściej. Większość zdarzeń była łagodna, a praca obejmowała również inny lek. Badanie w PubMed, PMID 40189856 Charakterystyka Wegovy wymienia też ostre zapalenie trzustki; w badaniach fazy IIIa występowało u 0,2% osób przy semaglutydzie i u mniej niż 0,1% przy placebo, a w badaniu SELECT u 0,2% wobec 0,3%. Wymioty, nudności i biegunka mogą prowadzić do odwodnienia, a w rzadkich przypadkach pogorszenia funkcji nerek.

Wśród ostrzeżeń znajduje się także NAION, czyli niedokrwienie nerwu wzrokowego mogące powodować nagłą utratę widzenia. Dane obserwacyjne u dorosłych z cukrzycą typu 2 wskazują na około dwukrotny wzrost ryzyka względnego, odpowiadający około jednemu dodatkowemu przypadkowi na 10 000 osobolat leczenia; nie dowodzi to przyczynowości u pojedynczej osoby. Formalnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składnik leku. Semaglutydu nie należy stosować w ciąży ani podczas karmienia piersią. Charakterystyka Wegovy nie zaleca go w niektórych grupach, między innymi przy ciężkiej gastroparezie; „nie zaleca się” nie jest tym samym co formalne przeciwwskazanie. Przeciwwskazania i ostrzeżenia dotyczące Ozempicu trzeba omówić z lekarzem oraz sprawdzić w ulotce.

Ozempic a mięśnie: co wiadomo o utracie masy beztłuszczowej

W podbadaniu STEP 1 obejmującym 140 osób skład ciała mierzono metodą DEXA. Charakterystyka Wegovy podaje, że semaglutyd zmniejszał masę tłuszczową bardziej niż właściwą masę mięśniową, a wyniki sugerują, że większość utraconej masy ciała wynikała ze zmniejszenia tkanki tłuszczowej. Dokument nie określa procentowej utraty mięśni.

Inny przegląd objął 35 badań u dorosłych z otyłością, dotyczących kilku leków, nie tylko semaglutydu. Mediana 28,3% całkowitej utraty masy wiązała się ze zmniejszeniem wskaźników mięśniowych, ale masa beztłuszczowa nie oznacza samych mięśni, a metody pomiaru były różne. Żadne z badań nie podało obiektywnych wyników sprawności fizycznej. To odrębna praca od podbadania DEXA. Badanie w PubMed, PMID 41996180 Nie znalazłam badania rozstrzygającego, czy trening siłowy i białko chronią mięśnie podczas leczenia; to pytanie omów z lekarzem lub dietetykiem.

Ozempic: dla kogo, na receptę i z refundacją?

Osoba, która chce zrzucić kilka kilogramów i nie spełnia wskazań, nie jest grupą, dla której zarejestrowano te zastosowania. W ciąży i podczas karmienia piersią semaglutydu nie należy stosować. Ozempic i Wegovy są wydawane na receptę, a stosowanie Ozempicu poza wskazaniami (off-label) wymaga decyzji lekarza.

Według wykazu leków refundowanych obowiązującego od 1 października 2026 Ozempic jest refundowany wąskiej grupie osób z cukrzycą typu 2, po łącznym spełnieniu czterech warunków: leczeniu co najmniej dwoma lekami hipoglikemizującymi, HbA1c ≥ 7,5%, BMI ≥ 30 kg/m2 oraz bardzo wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym. Odpłatność wynosi 30%. Wegovy nie figuruje w tym wykazie, więc refundacja nie obejmuje go na odchudzanie.

Co wiadomo o przyspieszaniu metabolizmu, sprawdzałam osobno. Dla kontekstu: o diecie niskowęglowodanowej piszę w odrębnym tekście. Ocenę suplementu reklamowanego jako spalacz tłuszczu znajdziesz w tekście L-karnityna na odchudzanie. O stosowaniu Ozempicu decyduje lekarz; aktualne kryteria refundacji należy sprawdzać w wykazie.

Werdykt

Werdykt: ZALEŻY. Semaglutyd w dawce badanej w STEP wyraźnie obniżał masę ciała u dorosłych z otyłością albo z nadwagą i chorobą towarzyszącą, ale Ozempic jest zarejestrowany na cukrzycę typu 2, a efekt leczenia utrzymywał się podczas jego trwania. Działania niepożądane i dobór wskazania wymagają omówienia z lekarzem.

Często zadawane pytania